Czytanie przeciwnika w taekwondo olimpijskim – od walki do rewanżu

W swojej kategorii wagowej często trafiasz na tego samego przeciwnika więcej niż raz – na mistrzostwach województwa, w Pucharze Polski czy na otwartych turniejach. W klubie co tydzień stajesz też naprzeciw tych samych sparingpartnerów. Przed rewanżem warto więc wiedzieć:

• którą nogę przeciwnik trzyma z przodu i kiedy ją zmienia;
• z jakiej odległości woli walczyć i gdzie na macie;
• do czego używa przedniej nogi;
• czy atakuje pierwszy, czy czeka na kontrę;
• co naprawdę dawało mu punkty i z czego idzie na głowę;
• co robi w zwarciu;
• za co dostaje kary;
• co zmienia z rundy na rundę.

Długie notatki nie są potrzebne – po walce albo sparingu wystarczy kilka konkretnych zdań, a z nich wybierasz dwie rzeczy do wypróbowania w następnym spotkaniu.

Zapisek „kontruje, dobre nogi” niewiele pomoże – nie ma w nim ani tego, na co przeciwnik kontruje, ani tego, z której nogi. Konkretne szczegóły z jednej walki, zapisane w notatniku przeciwników, da się za to sprawdzić w następnej. Przykłady w tym tekście dotyczą taekwondo olimpijskiego, ale zawodnicy taekwon-do ITF mogą notować w ten sam sposób.

Którą nogę trzyma z przodu i kiedy ją zmienia?

Zapisz, którą nogę przeciwnik trzyma z przodu i kiedy zmienia nogi – przed atakiem, po straconym punkcie, przy linii czy pod koniec rundy. Obok wpisz własną pozycję. To od obu stron zależy, czy pozycja jest otwarta (różne nogi z przodu), czy zamknięta. Przy każdym z tych układów dopisz, jakich kopnięć używał.

Jedna walka nie wystarczy, żeby mówić o stałym nawyku. Za kilka miesięcy przeciwnik może zaczynać z drugą nogą z przodu, więc zapisz, jak było tym razem.

Jaki dystans lubi i gdzie walczy na macie?

Zacznij od czterech pytań:

• Czy przeciwnik chce walczyć na długim dystansie, z odległości kopnięcia, czy szuka krótkiego?
• Jak wchodzi do ataku i jak się wycofuje – krokiem dostawnym, doskokiem, zejściem w bok?
• Czy trzyma środek maty, czy chętniej walczy przy linii, i co robi, kiedy przy niej stoi? Wychodzi za matę, przesuwa się wzdłuż linii czy wraca na środek?
• A może to on zapędza Cię pod linię?

Osobno zapisz, co przeciwnik robi przednią nogą. Czy używa jej, żeby cut kickiem zatrzymywać Twoje wejścia, czy żeby punktować? I co robi zaraz potem – dokłada kopnięcie z tylnej nogi, zmienia nogi, cofa się?

Atakuje czy czeka na kontrę?

Kto zaczyna wymiany? Jeśli przeciwnik czeka, zapisz, jaką kontrę wybiera. Może kontrować z wyprzedzeniem, kiedy dopiero podnosisz kolano. Może też odpowiedzieć równocześnie z Twoim kopnięciem albo po nim, na przykład kopnięciem tylnym (dwi chagi). Które Twoje ataki kontrował i czym?

Co naprawdę dawało punkty?

Liczy się to, co punktowało, a nie to, ile przeciwnik kopał. Zapisz:

• czym zdobywał punkty (dollyo chagi, kopnięciem tylnym, kopnięciem z obrotu, ciosem);
• z przedniej czy z tylnej nogi;
• na tułów czy na głowę.

Obok zanotuj, co weszło Tobie.

Kiedy przeciwnik idzie na głowę – po zmianie nóg, po cut kicku, z bliska? I co Ty wtedy robisz? Zanotuj też, czy w zwarciu bije pięściami, kopie krótko, pcha albo trzyma i jak z niego wychodzi.

Pierwszy punkt i przebieg rund

Zapisz, kto w każdej rundzie punktował pierwszy i jak przeciwnik zaczynał rundy. Co zmieniało się po rundzie wygranej, a co po przegranej? Co robił w końcówce, kiedy prowadził, a co, kiedy przegrywał? Zanotuj też kary po obu stronach – za co karany był przeciwnik, a za co Ty. Przydadzą się również uwagi trenera z przerw, o ile je pamiętasz.

Pisz o tym, co przeciwnik robił, a nie o tym, co czuł. „W końcówce rundy cofa się pod linię” da się sprawdzić w rewanżu, domysłu o zmęczeniu czy nerwach już nie. Wpisz wynik, który ogłoszono po walce, na przykład 2:1 w rundach albo wynik punktowy, jeśli punkty z rund się sumowały. Punktów nie odtwarzaj jeden po drugim, a numery artykułów z regulaminu pomiń – przepisy co jakiś czas się zmieniają.

Notatka dotyczy też Ciebie. Na czym przeciwnik Cię łapał, który Twój błąd wracał przez całą walkę i co choć raz dało Ci punkt? Dopisz również to, co nie zgadza się z pierwszym wrażeniem. Jeśli przeciwnik wydawał się nie do trafienia, a z bliska jednak udało się zapunktować, ta wymiana należy do notatki.

Co pokazują analizy walk

Zespół Cristiny Menescardi z Uniwersytetu w Walencji przejrzał nagrania wszystkich 151 walk olimpijskiego turnieju taekwondo w Londynie w 2012 roku, a wyniki opublikował w 2021 roku w Journal of Human Sport and Exercise. Ponad dziewięć na dziesięć akcji ofensywnych nie dało punktu, a najmocniej z punktowaniem wiązały się kontry z wyprzedzeniem, choć zawodnicy sięgali po nie rzadko. To jeden turniej, a trafienia w głowę oceniali wtedy jeszcze sędziowie punktowi, nie czujniki.

Wcześniej ta sama badaczka, wówczas z Katolickiego Uniwersytetu w Walencji i Uniwersytetu w Maladze, przeanalizowała z zespołem 169 walk krajowych mistrzostw akademickich, rozgrywanych jeszcze w formacie, w którym punkty z trzech rund się sumowały (Journal of Strength and Conditioning Research, 2015). Zwycięzcy rzadziej niż pokonani atakowali bezpośrednio i pośrednio, a częściej kontrowali. Badanie pokazuje, co robili zwycięzcy na jednych mistrzostwach, a nie to, że kontra daje wygraną – kto prowadzi, może po prostu czekać.

Na łamach BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation z 2024 roku Minsoo Jeon z Uniwersytetu Dankook i Hyosung Lim z Uniwersytetu Anyang w Korei Południowej opisali 272 walki kobiet z mistrzostw świata w Guadalajarze w 2022 roku. Zwyciężczynie nie różniły się od pokonanych liczbą kopnięć, ale miały więcej akcji punktowych na tułów i na głowę, zarówno z ataku, jak i z kontry. Dotyczy to tylko kobiet i jednych mistrzostw.

Yun Ho Kim z Uniwersytetu Sangmyung w Seulu i współautorzy przyjrzeli się 382 walkom z mistrzostw świata i turniejów Grand Prix w 2023 roku (International Journal of Sports Science & Coaching, 2025). Ponad 70% walk zakończyło się po dwóch rundach, a zdobycie pierwszego punktu silnie wiązało się z wygrywaniem rund. Pierwszy punkt zdobywa jednak zwykle mocniejsza strona, więc z badania nie wynika, że to właśnie on rozstrzyga rundę.

Do notatek warto przenieść z tych prac trzy pytania:

• Czym i w którym momencie przeciwnik punktował, skoro sama liczba kopnięć niewiele mówi?
• Czy zaczynał wymiany, czy czekał na kontrę?
• Kto w każdej rundzie zdobywał pierwszy punkt?

Cztery częste nawyki i pomysły na rewanż

Kiedy w notatkach widać, co przeciwnik powtarza, można zacząć planować kolejne spotkanie. Oto cztery częste nawyki. Przy każdym są znaki, po których go poznasz, jeden albo dwa pomysły do wypróbowania i warunek, przy którym pomysł odpuszczasz. Sprawdzaj je z trenerem na packach i w sparingu – to propozycje, a nie gotowe odpowiedzi.

• Zatrzymuje Cię przednią nogą. Na każde Twoje wejście odpowiada cut kickiem w hogo. Sprawdź, czy pół kroku albo markowane kopnięcie sprowokuje ten cut kick – jeśli tak, atakuj, kiedy noga przeciwnika opada. Możesz też najpierw skrócić dystans, a kopnąć dopiero z bliska. Odpuść, jeśli przeciwnik przestaje używać cut kicka i tylko czeka na kontrę albo jeśli cut kick nadal Cię zatrzymuje.
• Czeka i kontruje. Rzadko zaczyna, a Twoje ataki kończą się jego kopnięciem tylnym, kopnięciem z obrotu albo kontrą dollyo chagi. Spróbuj markowanym kopnięciem sprowokować kontrę i zaatakować, kiedy przeciwnik ją kończy. Zamiast wchodzić prosto z tylnej nogi, sprawdź też szybsze kopnięcia z przedniej nogi. Odpuść, jeśli przestanie reagować na markowanie albo jeśli jego kontra nadal wchodzi.
• Zapędza Cię pod linię. Cały czas naciska i skraca dystans, a Ty raz po raz lądujesz przy linii. Sprawdź, czy da się go trafić wcześniej, kiedy dopiero wchodzi – własnym kopnięciem z przedniej nogi albo kontrą. Możesz też schodzić w bok, zamiast cofać się prosto. Odpuść, jeśli i tak kończysz przy linii albo zaczynasz łapać kary.
• Poluje na głowę. Jego kopnięcie na głowę przychodzi po zmianie nóg albo po cut kicku, często wtedy, gdy podnosisz kolano i opuszczasz przy tym tylną rękę. Potraktuj jego zmianę nóg albo cut kick jako sygnał, żeby Twoja tylna ręka została w górze, kiedy podnosisz kolano. Możesz też spróbować zaatakować dokładnie w chwili, gdy przeciwnik zmienia nogi. Odpuść, jeśli kopnięcia na głowę zaczną przychodzić po czymś innym albo jeśli Twoich ataków robi się coraz mniej.

Na rewanż wybierz jeden albo dwa z tych pomysłów, i to tylko przy nawykach, które naprawdę widać w notatkach. Nawyk zauważony w jednej walce to na razie hipoteza, a nie pewny opis przeciwnika. W fikcyjnym przykładzie niżej wybrano oba pomysły na cut kick.

Co trafia do notatki?

Zalecamy, żeby po każdej walce odpowiedzieć sobie na trzy pytania – co zadziałało, co nie zadziałało i co zrobić następnym razem. W naszej ocenie właśnie te trzy odpowiedzi są najważniejsze w notatkach z każdego sportu walki i każdego sportu rakietowego. Kontekst i przeciwnik, czyli dwa pierwsze pola, to szczegóły, z których te odpowiedzi wynikają.

Ani jedno z czterech badań nie zajmowało się notatkami – nikt nie sprawdzał, czy zapisywanie walk poprawia wyniki w taekwondo, i żadne z nich nie powie, jak zawalczy Twój następny przeciwnik.

1. Kontekst. Turniej i faza (na przykład ćwierćfinał) albo sparing w klubie, przeciwnik, kategoria wagowa, noga z przodu u każdej ze stron, ogłoszony wynik i skąd pochodzą szczegóły.
2. Przeciwnik. Noga z przodu i zmiany nóg, ulubiony dystans, środek czy linia, zachowanie przy linii. Czym zaczyna, jak kontruje, czym punktował (technika, noga, tułów czy głowa), z czego idzie na głowę, co robi w zwarciu, kto w każdej rundzie punktował pierwszy i co się potem zmieniało, kary.
3. Co zadziałało? Co dało mi punkt i co uchroniło mnie przed trafieniem.
4. Co nie zadziałało? Na czym mnie łapie, jaki błąd powtarzam.
5. Co zrobić następnym razem? Dwie zmiany do sprawdzenia, przy każdej znak, że czas ją odpuścić.

Górnej granicy nie ma, choć na ogół jedna lub dwie zmiany w zupełności wystarczą. Im więcej zmian, tym bardziej plan się komplikuje, jeszcze zanim wyjdziesz na matę. Przy szczegółach dopisuj w nawiasie, skąd je masz (pamięć, nagranie, trener). Puste pole czy znak zapytania nie są błędem. Błędem byłaby liczba kopnięć albo procent, którego nikt nie policzył. Coś, co powtórzyło się kilka razy, traktuj jak przypuszczenie do sprawdzenia, a przypadków, które mu przeczą, nie wykreślaj.

Szkic maty na kartce i pinezka na schemacie w aplikacji wymagają tego samego – przy każdym zaznaczonym miejscu napisz, co się tam wydarzyło. Kropka bez opisu nie jest notatką.

Przykład z fikcyjnego ćwierćfinału

Wszystko w tym przykładzie zostało wymyślone na potrzeby tekstu. To nie jest relacja z prawdziwej walki, wpis z notatnika któregokolwiek użytkownika aplikacji ani wynik badań.

Kontekst: „Mistrzostwa województwa, ćwierćfinał, do dwóch wygranych rund. Obarska, moja kategoria. Spotkałyśmy się już raz, na konsultacji sparingowej. Ona lewa noga z przodu, ja prawa, więc pozycja otwarta. Wynik: 2:1 w rundach dla Obarskiej. Źródła: pamięć, uwagi trenera z przerw i klip z telefonu koleżanki z sekcji (rundy 2 i 3). Bez liczenia kopnięć.”

Przeciwnik: „Runda 1 dla niej. Na każde moje wejście odpowiada cut kickiem z przedniej nogi w hogo. Kiedy atakuję prosto dollyo z tylnej nogi, kontruje dwi chagi i zdobywa punkty. Runda 3 dla niej. Pierwszy punkt robi kopnięciem na głowę po zmianie nóg. Trafia, kiedy podnoszę kolano i opuszczam przy tym tylną rękę. Potem do końca trzyma mnie cut kickami na dystansie. Kiedy w tej rundzie przyciskam ją do linii, nie wychodzi za matę, tylko przesuwa się wzdłuż linii z powrotem na środek.”

Zadziałało: „Runda 2 moja. Skracam dystans, zanim kopnę, i z bliska punktuję ciosami i krótkim kopnięciem na tułów, a cut kick tego nie zatrzymuje. Czyli jednak nie jest nie do trafienia.”

Nie zadziałało: „Ciągle wchodzę prosto z tylnej nogi i wpadam na dwi chagi. Przy podnoszeniu kolana opuszczam tylną rękę.”

Następnym razem (pierwsza zmiana): „Nie wchodzić prosto. Pół kroku, żeby sprowokować cut kick, i atak, kiedy jej noga opada. Odpuścić, jeśli przestanie odpowiadać cut kickiem i będzie tylko czekać z dwi chagi. Odpuścić też, jeśli dwi chagi nadal wejdzie, kiedy zaatakuję po jej cut kicku.”

Następnym razem (druga zmiana): „Na początku każdej rundy szybko przejść na krótki dystans, jak w drugiej. Odpuścić, jeśli odejdzie wzdłuż linii, zanim się zbliżę, albo jeśli z bliska zacznę łapać kary za pchanie lub trzymanie.”

Zanim znów trafisz na Obarską, pokaż trenerowi, co chcesz zmienić. Przećwiczcie to na packach i w sparingu prowadzonym przez trenera, z partnerem, który naśladuje jej cut kick i kontrę dwi chagi. Osobnym zadaniem jest tylna ręka – ma zostawać w górze, kiedy podnosisz kolano. Po rewanżu dopisz pod każdą zmianą, jak zadziałała. Trzy rundy z pamięci i krótki klip pokazują, czego szukać, ale nie mówią, jak często coś się powtarza.

Jak sprawdzić plan w rewanżu?

Obie zmiany sprawdzaj od początku pierwszej rundy, bo wtedy najszybciej się okaże, czy przeciwnik nadal trzyma z przodu tę samą nogę i reaguje tak jak ostatnio. Inna noga z przodu, nowa kategoria wagowa albo zmiana stylu oznaczają, że stara notatka może już nie pasować – wtedy plan trzeba poprawić. Poprawki wymaga też plan, którego na macie nie udaje Ci się wykonać.

Jeśli ktoś nagrał walkę, zacznij od wymian, które pamiętasz najmniej wyraźnie. Szczegóły walki z czasem się zacierają, ale badania nad tym, jak szybko zapominamy, nie podają żadnej granicy czasowej. Im wcześniej usiądziesz do notatki, tym dokładniej opiszesz, kto i kiedy podniósł kolano.

Przejrzyj notatkę z trenerem i wybierzcie z niej to, co się powtarzało. Na packach może z tego powstać konkretne ćwiczenie, a na sparingu prowadzonym przez trenera – zadanie do sprawdzenia. Partner może wtedy na jedną rundę wcielić się w przeciwnika i powtarzać jego nawyk, na przykład cut kick przednią nogą albo kontrę dwi chagi.

Nie twierdzimy, że samo zapisywanie walk przekłada się na lepsze wyniki – co na ten temat wiadomo, a czego nie, zebraliśmy w tekście o refleksji w sporcie.

Notatnik przeciwników w OpponentBook jest darmowy. Taekwondo ma w nim schemat ośmiokątnego pola walki, a pinezkę można postawić gdziekolwiek na tym schemacie. Każda pinezka należy do jednego z czterech rodzajów („Zadziałało”, „Nie zadziałało”, „Groźne”, „Tendencja”) i ma własną notatkę. W profilu przeciwnika do wypełnienia są opcjonalne pola „Styl” (WT albo ITF), „Kategoria wagowa”, „Pas / stopień”, „Postawa” (lewa z przodu, prawa z przodu albo zmienna) oraz „Techniki punktujące przeciwnika”, od dollyo chagi i cut kicka po kopnięcia z obrotu i ciosy pięścią. Można też dodać tagi stylu, na przykład „Kontruje kopnięciami” albo „Kontroluje cut kickiem”. Szkicować odręcznie możesz tylko na papierze, bo w aplikacji miejsce zaznacza się pinezką. Automatycznej analizy wideo, odczytu czujników czy liczenia kopnięć w aplikacji nie znajdziesz.

Synchronizowane wpisy zapisują się w chmurze, którą podłączasz, a w bazie kont OpponentBook nie ma kopii notatnika. Gdy uruchamiasz funkcję AI, potrzebna treść przechodzi przez serwer OpponentBook do dostawcy AI. Opcjonalne szyfrowanie end-to-end (E2EE) chroni zaszyfrowane wpisy przed odczytem przez dostawcę chmury, ale nie obejmuje zdjęć, filmów ani widocznych dla tego dostawcy metadanych plików. Jak to wygląda w szczegółach, wyjaśniamy w tekście o tym, gdzie trafiają notatki taktyczne i kto ma do nich dostęp.

Otwórz dziś pustą stronę i opisz ostatnią walkę albo ostatni sparing – czym przeciwnik punktował i co robił przy każdym Twoim wejściu. Pod spodem zapisz, co zadziałało i co nie zadziałało. Na dole dopisz, co zrobisz następnym razem – dwie zmiany na kolejne spotkanie, każdą z warunkiem, przy którym ją odpuścisz.